Anlam-Amaç-Akış : Hayatta anlam arayan yada bulduğunu düşünenler için tekrardan kaybolma garantili bir rehber.

Hayatta olabilecek en büyük israf keşfedilmemiş bir yetenektir derler. Oliver Wendell ‘e göre her insan bir enstrüman gibi ancak çoğu içindeki müziği hiç dinleyemeden ölüp gidiyor. Hayatımızın anlamlı bir amacı olduğundan hepimiz eminiz ancak onu aramaya bazen fırsatımız olamıyor, ya da “dünyayı gezme, zengin olma vs” gibi suni anlamları yerine koyuyoruz. Hayatta amaçlarınız, hedefleriniz bunlar olabilir, ancak bir anlamı yoktur çünkü herkes için geçerli olabilir ve dahası büyük resimde sizden sonraki nesillere ve yaşadığımız organizasyon olan planete bir katkısı yoktur. Peki nedir içimde keşfedemediğim derseniz önce daha da derinden kaybolalım sonra cevaplara bakacağız.

Tüm gün tarlasından domates toplayan yaşlı bir teyzeyle, güneşin batışını ağaç duruşuyla selamlayan spiritüel yogacı bir hanfendi, saatlerce süren bir ameliyat sonrasında genç bir çocuğun yırtılan kalp kapağını diken akıştaki doktorda, kahvede tüm gün siyaset,futbol ve gençleri kötüleyerek geçen bir günün sonunda ortak noktaları : “ne verimli ve anlamlı bir gündü.” diyebilmeleri.

Genelde hayatımızda ilk düştüğümüz hata herşeyini kesin bir çizgiyle ayrılıp kesin bir olumlu ya da olumsuz olduğudur. Halbuki her kararda %100 doğru yada yanlış yoktur, ağırlıklı bir yüzde vardır. Bu yüzden genellemelerde de çok sık rastlanır bu hata. Bu yüzden spektrumların hep sevmişimdir, asla %0 hiç ya da %100 tam gibi bir yaklaşım yoktur. Anlamlı Amaç için de düşünürken hep böyle düşündüğümden 5 örnek karakter üzerinden bir spectrum düşündüm. Kısaca :

• Çiftçi Teyze : Tarlasında tüm gün zaman geçiren, yetiştirdiği bir kısım ürünü satıyor.
• CEO Asistanı : Çalıştığı şirketi sosyal sorumluluk projelerine sokarak işte anlam buluyor.
• Spritüel Yogacı : Her gün yaptığı uzun süreli meditasyonlarla içsel yolculuğa çıkmış.
• Kahvedeki Emekli Amca: Her gün memleket dertlerini çözmeye çalışıyor, öneri veriyor.
• Akıştaki Cerrah : Tüm zamanını kritik ameliyatlarla onların hazırlıklarıyla geçiriyor.

Anlamlı Amaçları karşılaştırmaya çalışırken tabiki zorlandım. “Kendine faydası yok” diyebileceğimiz örneklerden çıkarak sadece şirketi için “anlamlı” işlerde kaplan kesilen ancak kapıdan dışarıda hiç bir etkisi olmayan unsurları düşündüm. Bu yüzden “Organizasyon/Planet Etkisi” Y koordinatında yukarı çıktıkça “uzun vadeli” kendinden daha büyük bir organizasyona ya da en sonunda en büyük organizasyon olan dünyamız ve ötesinde tüm planeti ekledim. X koordinatı için de bu anlamlı amacın sadece insanın içine doğru olan bir yolculuk mu yoksa dışa vurumu oluyor mu ona göre konumlandırmak istedim.

Çiftçi Teyze, aslında topladığı ürünleri bazen satsa da büyük resimde yetiştirmek ve toplamak üzerine belki de en içsel tatmin duygumuz olan “yetiştirmek” duygumuzu yaşıyor. Fabrikada domates toplasa o dışsallığa yakın olabilirdi. Organizasyon etkisi de fena değil, kendinden sonrası için ürün bırakıyor ve ekerek gelecek için yetiştiriyor, somut bir katkısı çok net var.

Spritüel Yogacı ise, çiftçi teyzemiden daha da içsel bir yolculuk olan klişe yaklaşımıyla “kendine yolculuk” çıkmaz sokağına girmiş. Organizasyon-Planet etkisi neredeyse yok, hatta boşlukta olan başkalarını da bazı bilimsel referanslarla olumsuz şekilde bu çıkmaza çekebilmekte. Grafikte en karşısına cerrah gelmesinden anlaşılacağı üzere, diğer insanlar ve organizasyonlarla bağı kopmuş, olabilecek en bencil seviyede her gününü bu egzersizlerle tamamlamakta. Yoğun bir günün sonunda benim gibi meditasyon yapanlar üstlerine alınmasın, dünyanın en faydalı egzersizi,ancak tüm günü böyle geçiren ve değişik yolculuklardan bahseden personalardan bahsediyoruz.

Kahvedeki Emekli Amca, aslında çok iyi niyetli olarak memleket dertlerini ve hayatlarına dair sorunları konuşmaktalar. Aslında tek kalınca ya da tanıdık olmayınca çok paylaşamıyorlar o yüzden dışsallık konusunda oldukça tutarlılar, dertleri dinlenince ve paylaşınca tamamlanıyorlar, organizasyon etkisi yok. Hiç bir devrimin kahvelerden başlamayacağına hepimiz eminiz.

CEO Asistanı, aslında beyaz yaka yerine CEO asistanı seçmemin nedeni onların çok daha büyük bütçeler ve şirketlerde anlam bulabilmeleri. Zaten hepsi çok yoğun çalışan bir ekibe destek oluyorlar, dahası hepsi çok iyi insanlar çünkü sosyal sorumluluk projelerinde kazandıklarından az da olsa “payback” yapıyorlar. Dışsallıkta en köşelerde olan ancak organizasyon etkisi de yüksek olan bu profiller gerçek anlamında tasmaları olan beyaz yakalarını atarak tutkulu birer girişimci olurlarsa o zaman “akıştaki cerrah” kısmına doğru bir dönüşüme başlıyorlar.

Akıştaki Cerrah, akışa giren bir cerrah her hareketi ve odaklanmasıyla “hayat kurtarma” aşamasındadır. Hem planet etkisi en yüksektir hem de dışsal olarak bunu dillendirirler. Buradaki grafiğe yakın olarak “bilim adamları” ve “seri girişimcileri” ekleyebiliriz. İşlerini para için yapmayan gelecek nesle hizmet için çalışan hatta bir dönem para kaybetmeye,parasız kalmayı göze alabilirler.

Sizce “anlamlı amaç bulma” grafiğinde siz neredesiniz? Ünlü yazar Mark Manson “FINDING YOUR LIFE PURPOSE” kitabında hayatınızın anlamlı amacı için bir kaç soru sorun demiş kendinize:

-8 yaşındaki kendiniz bugün yaptıklarınıza baksa ne derdi?

-İşyerinde ya da hobilerinizde zamanı ve mekanı hatta su içmeyi bile unutturan anlarda ne yapıyorsunuz?

-Dünyanın son günü olsa ne yapmak ve nasıl hatırlanmak isterdiniz?

İnsanın kendi hayatının anlamlı amacını kendi başına bulması ne yazıkki mümkün değil. Kendinizle pişti oynamak gibi, bir şekilde kendimizi kandırabiliyoruz. Ancak bu soruların cevabı ve başkalarından da aldığınız geri bildirimler sizin “neden doğduğunuzla” ilgili tek kelimelik içsel ve planet etkisi en yüksek olan cevaba yaklaştırıyor.

“Hayattaki en önemli iki gün, doğdunuz ve neden doğduğunuzu anladığınız gündür.”  Marc Twain