×

Aradalığın Ontolojisi – İnsan ve Makine Arasında Yapay Zeka – Doç.Dr. Abdurrazak Gültekin

Son makaleler

Aradalığın Ontolojisi – İnsan ve Makine Arasında Yapay Zeka – Doç.Dr. Abdurrazak Gültekin

Yapay Zekâ, Yaratıcılık ve Ontolojik Aradalık : 

Yaratıcılık ve bilinç 

* Yapay zekâ tartışmasının temel sorusu yalnızca ne kadar geliştiği değil, ne tür bir varlık olduğu ve insan yaratıcılığıyla nasıl karşılaştırılabileceğidir.Yaratıcılık yalnızca yenilik değildir; uygunluk, değer, anlamlılık ve dönüştürücülük gerektirir. Üretkenlik ile yaratıcılık farklıdır. Yeni kombinasyonlar üretmek, otomatik olarak yaratıcı olmak anlamına gelmez.

* Yaratıcılık yalnızca bilinçli öznelere özgü değildir. Yeterince karmaşık sistemlerde ortaya çıkan bir özellik olabilir.

* Bilinç, yaratıcı üretimin zorunlu nedensel koşulu olmayabilir; yaratıcı sürecin öznel deneyimleniş biçimi olabilir. İnsan ve makine arasındaki fark, ontolojik bir uçurum değil, karmaşıklık ve fenomenal deneyim bakımından derecesel bir farklılık olarak yorumlanabilir.

2. Özne, nesne ve süreç 

* Yapay zekâ, klasik özne–nesne ayrımına sığmayan, ikisi arasında özgül bir aradalık konumundadır. Özne kavramı tarih boyunca değişmiştir: İnsan, yalnızca hakikati arayan değil, dünyayı anlamlandıran ve dönüştüren etkin bir fail olarak konumlandırılmıştır. Yapay zekâ doğrudan özne değildir; ancak yalnızca nesne olarak tanımlanması da yetersizdir.

* Kurallara uygun sembolik yanıt üretmek, anlamak veya bilinç sahibi olmak demek değildir. (Searle’ün Çin Odası)

* Bilinç, niyetlilik, irade ve sorumluluk, yapay zekânın özne statüsünü tartışırken temel ölçütlerdir. Yapay zekâ kendini koruyabiliyor, arızalara karşı sürekliliğini sağlayabiliyor ve kaynaklarını düzenleyebiliyorsa sınırlı anlamda işlevsel biliş gösterebilir deneblir. Bu, ancak tam bilinçli veya özgür olduğu anlamına gelmez.

Yapay zekâ yalnızca bir araç olarak görülemez; ancak insan gibi bilinçli bir özne olduğu da söylenemez. Yaratıcılık, bilinç ve faillik birbirinden ayrılarak; yapay zekâ karmaşıklık, ilişkiler ve süreçler üzerinden yeniden değerlendirilmelidir.

En kritik çıkarım: Bir sistemin yaratıcı üretim yapması, ürettiğini anladığını veya bilinç sahibi olduğunu kanıtlamaz. Ancak bilinçli olmaması da yaratıcı üretim gerçekleştiremeyeceğini tek başına göstermez.

Gamfed Türkiye Kitap Kulübü tarafından özetlenmiştir.

Yorum gönder

You May Have Missed