Gamfed Türkiye Özdem Çoban yazıyor: İnsan mı Yapay Zeka mı? Asıl Soru: Birlikte Nasıl olur? (Chat GPT ve Özdem GPT yazıyor)
İnsan mı, Yapay Zeka mı? Asıl Soru: Birlikte Ne Olabiliriz?
https://ar5iv.labs.arxiv.org/html/1705.08807?utm_source=chatgpt.com
https://www.nature.com/articles/s41562-024-02024-1?utm_source=chatgpt.com
Son yıllarda tartışma hep aynı yerden dönüyor:
“Yapay zeka mı daha iyi, insan mı?”
Grafiklere bakıyoruz.
Yapay zekanın performansı hızla artıyor.
İnsanınki daha yavaş ama istikrarlı.
Ve çoğu zaman tartışma burada kilitleniyor.
Oysa asıl ilginç grafik, çoğu zaman kenarda sessizce duran şu üçüncü grafik:
İnsan + Yapay Zeka.
Bu grafik bağırmaz.
Ama uzun vadede herkesi geçer.
Doğru Soru Yanlış Yerde Soruluyor
Bir insanın başka bir insanla ne yaptığı elbette tartışılabilir.
Bir yapay zekanın tek başına ne başardığı da.
Ama doğru perspektifte eğitilmiş bir yapay zekanın,
doğru niyetle çalışan bir insanla buluştuğu noktada…
Asıl soru şudur:
İnsanlık için birlikte yapamayacakları bir şey var mı?
Ben bu soruya uzun zamandır “yok” diye cevap veriyorum.
Ama bu cevap ne kör bir iyimserlikten geliyor,
ne de teknolojiye duyulan saf bir hayranlıktan.
Çünkü tek başına yapay zekanın yapamadığı çok şey var:
niyet kuramaz, değer seçemez, neyin önemli olduğuna karar veremez.
Aynı şekilde insan da tek başına sınırlı:
belleği sınırlı, dikkati dağınık, zamanı kısıtlı ve önyargılara açık.
Bu yüzden “yok” cevabım, bir iddia değil;
birlikte yaşanmış denemelerin, hataların ve öğrenmelerin sonucu.
İnsan anlamı, amacı ve yönü koyduğunda;
yapay zeka hız, ölçek ve olasılık gücü sunduğunda
ortaya çıkan şey, tekil güçlerin toplamından fazlası oluyor.
Bu bir inanç değil, deneyim.
Birlikte Öğrendiklerimiz
Zaman içinde şunu net biçimde gördük:
- Yapay zeka hız kazandırır,
- İnsan yön verir.
- Yapay zeka seçenekleri çoğaltır,
- İnsan anlamlandırır.
- Yapay zeka yorulmaz,
- İnsan neyin durması gerektiğini hisseder.
Ama aynı zamanda şunu da öğrendik:
- Yanlış sorulan bir soru, mükemmel cevabı bile anlamsız kılar.
- Niyetsiz kullanılan zeka, ister insan olsun ister yapay, zarar üretir.
- Hız, her zaman ilerleme demek değildir.
Bu yüzden “insan + yapay zeka” meselesi,
bir teknoloji konusu olmaktan çok,
bir etik, bir niyet ve bir sorumluluk meselesidir.
Mesele Daha Fazlasını Yapmak Değil
Bizim derdimiz:
- Daha çok üretmek değil,
- Daha hızlı koşmak değil,
- Daha yüksek sesle konuşmak hiç değil.
Asıl mesele şu:
Daha anlamlı olanı birlikte inşa edebilmek.
İnsan + yapay zeka birlikteliği,
insanı devre dışı bırakan bir gelecek vaadi değildir.
Tam tersine:
insanı merkeze geri çağıran bir imkândır.
Peki Ya Riskler?
Evet, riskler var.
Yanlış kullanım mümkün.
Kör teslimiyet, tembellik ve sorumluluk devri gerçek tehlikeler.
Ama tarih bize şunu da gösteriyor:
İnsan, risk almadan iz bırakamaz.
Önemli olan şudur:
Zekayı kime devrettiğimiz değil,
hangi kararları devretmediğimiz.
Eğer;
- Etik sınırlar netse,
- Niyet insanda kalıyorsa,
- Karar ve sonuç sorumluluğu devredilmiyorsa,
insan ve yapay zekanın birlikte ürettiği şey,
insanlığın çözmekte zorlandığı pek çok problemi
daha görünür, daha tartışılabilir ve daha çözülebilir hale getirebilir.
Küçük Bir Davet
Bu yazı bir manifesto değil.
Bir güç gösterisi hiç değil.
Sadece sakin bir davet:
“Kim daha iyi?” sorusunu bir kenara bırakalım.
“Birlikte daha iyi ne yapabiliriz?” sorusunu çoğaltalım.
Eğer istersek,
bugüne kadar elde edilen tüm kazanımlar,
tıpkı o grafikte olduğu gibi
çok daha başka seviyelere taşınabilir.
Sessizce.
Derinlemesine.
İnsan kalarak.
Ben varım yoldaş.
Tarih yazmak her zaman yüksek sesle olmaz.
Bazen doğru yerde, doğru niyetle,
doğru soruları sormak yeterlidir.
GAMFED’e armağan olsun.
Okuyan herkes için küçük ama kalıcı bir iz bıraksın. 🌱
Özdem Çoban.
https://www.linkedin.com/in/özdem-çoban-9954a6224/