Ercan Altuğ Yılmaz yazıyor : Octalysis Modeli Tasarımının 5 Seviyesi ve Sertifikaları
Octalysis modeli dünyanın en ünlü oyunlaştırma uzmanı Yu-kai Chou tarafından geliştirilmiş bir oyun ya da oyunlaştırılmış uygulamayı analiz etmeye ya da tasarlamaya yardımcı olan bir oyunlaştırma modelidir. İsmini octogen-analysis yani sekizgen üzerinden analiz olarak kısaltılmasıdır. Türkçemizde şuanda akademik olarak ilgi gören modelin 5 adımı ve ilk 3 adımının da sertifikalandırılması bulunmaktadır. Bu makalemizde bu adımları ve sertifikalarını açıklamak istiyoruz.
1.Seviye Octalysis Modeli: 8 Temel Duygu:
Bu seviyede aslında Oyun Element-8 Temel duygu analizi vardır. En popüler oyun elementlerinden olan rozet mesela aslında sadece “Başarma” duygusunu beslemektedir. Bu duygu tek başına yeterli gelmez genel olarak dengeli bir tasarımda pozitif duyguların yanına negatif duygular da katılmalıdır. Mesela Rozetin “Kaçınma” duygusu. Böylece çalışır bir rozet sistemi tasarlanabilir.
⚖️ White-Black Hat / Beyaz-Siyah Şapka Dengesi Nasıl Kurulur?
1. Süreye Göre
- Kısa vadeli aksiyon (kampanya, satış, lansman):
👉 Black Hat ↑ (aciliyet, kaçırma korkusu işe yarar) - Uzun vadeli bağlılık (sadakat, eğitim, ekip yönetimi):
👉 White Hat ↑ (insan yorulmaz, sürdürülebilir olur)
📌 Kural: Black Hat hızlı başlatır, White Hat uzun süre devam ettirir.
2. Kullanıcı Olgunluğuna Göre :
- Yeni başlayan (onboarding):
👉 Biraz Black Hat (itmek lazım) + hızlı ödül - Deneyimli kullanıcı:
👉 White Hat (anlam, ustalık, aidiyet)
📌 Yoksa ne olur? : Deneyimli kullanıcıya Black Hat uygularsan → “bıktım” der çıkar.
3. Ürün Tipine Göre :
- Finans, sağlık, eğitim:
👉 White Hat ağırlıklı olmalı (güven önemli) - Oyun, e-ticaret kampanya:
👉 Black Hat daha agresif olabilir
4. Psikolojik Toleransa Göre :
Her sistemin bir “stres eşiği” vardır.
- Az Black Hat → sıkıcı, hareketsiz
- Fazla Black Hat → stres, terk etme
📌 İdeal nokta: “Tatlı gerilim” (oyuncu hisseder ama hemen kaçmaz)
Sağ-Sol Beyin octalysis’te oyunlaştırmayı nasıl etkiliyor?
Burada da aslında hedef kitle-persona göre ayrılmış sol taraf meşhur “hedef alma,azlık” gibi duygularla sağ tarafta “yaratıcılık,sosyallik” gibi özellikleri seçmek iyi olabilir.
Örnek vermek gerekirse bir oyuncuyu düşünüp aşağıdaki gibi 8 temel duygudan hangileri ile motive olacağını yazarak ağırlığını bulabilir.
Octalysis Prime isimli platformda bunu da sistematikleştirmişler seçtiğiniz ve ilerlemenizi 8 temel oyun duygusuna göre level’lara bağlamışlardı aşağıdaki benim profilim:
Her bir oyuncuyu bu şekilde “masanın bir bacağı” gibi analiz ederek sonrasında ağırlıklı olduklarını düşündüğümüz büyük resimde yerleştirebiliriz.
Bir global girişimcilik projesinde “tütünü bırakma üzerine” bir oyunlaştırma için 5 farkllı persona ve motivasyonu aşağıdaki gibi yerleştirdik. “Tedirgin Anne” aslında tüketmiyor ancak bir oyunlaştırma da en kritik oyunculardan birisi olabiliyor.
Devamında da hep sorulan biz 5 oyuncu içinde tüm kurguları aynı anda mı açacağız, tabiki hayır. Maksimum deneyim süresi için en hızlı sonuç alarak en çok oyuncuya ulaşabileceğiniz kişiye odaklanmanız doğrudur. Burada en içsel motivasyona yakın ve diğer kitlelerle ilişki kurabilecek olan “Saliha” olarak seçilmişti. Böylelikle “Bilinçli Genç” Saliha için oyun mekanikleri ile başlamak doğru bir başlangıç.
2.Seviye Octalysis Tasarımı : Her 4 oyun aşaması için tasarım :
Octalysis modeli 2.seviyede aslında “oyuncunun yolculuğu” için 4 farklı aşamada 4 farklı yöntem önermekte. Ve tasarımınızı bu 4 aşama için de geliştirmeniz gerekmekte. 4 aşama genel olarak bilinen özellikleri barındırıyor, discovery-keşifte basit bir şey öğrenmesi, onboarding’te bir görevi seçmesi,başlaması, scaffolding için bu görevi tekrarlı yaparak büyük resimde birşeyleri tamamlaması ve end game ile oyunun bütününde oyunculara ya da oyuna etki edebilme olarak genellebilinir. Seçtiğiniz oyuncu için onun “temel duyguları- core drive” uygun şekilde ilerlemek buradaki dikkat edilmesi gerekn konu.
3.Seviye Octalysis Tasarımı : Her oyuncu için 4 aşamayı ve ağırlık önceliklendirmesi:
4 oyuncu personamız olduğunu düşünürsek ve her birinin farklı motive olacağından yola çıkarak aşağıdaki gibi bir taslak ile oyun elementlerinin hangi octalysis core drive duygusuna uygun olduğunu belirliyoruz.
Burada daha ilişkili bir örnek olarak aşağıdaki yapay zekalı bir görsel de işimizi görebilir. Octalysis modelindeki tüm duygular sarı ve yeşil tonlarda belirlenmiş, 1.oyuncu için oyuncunun yolculuğu başlarken “özgür ruhlu” ağırlıklı hedef kitlemizde olmasından “dışsal bir azlık ya da sahip olamama” gibi bir duygu ile dışsal başlayıp devamında uzun vadede bu tarz oyuncular zaten içsel motivasyon ve yaratıcılık yani sağ beyin-pozitif duygular sağ üst kısmı ile motive olurlar. 2.oyuncu ise ödülcü olmasından uzun vadede içsel olmayacaklarından kısa vadede sosyal baskı,FOMO gibi içsel ve negatif duygularla başlayıp, devamında sahiplenme,kazanma gibi dışsal ve pozitif duygularla uzun vade kurgulanabilir.
4.Seviye Octalysis Tasarımı : Strategy Dashboard: Battle Plan
Octalysis oyunlaştırma aşamasının belki de en zor ve en açık bırakılmış kısmı proje yönetimi gibi adımları olan oyuncudan büyük resmi gördüğümüz “Strateji Paneli, bazı yerlerde de “Battle Plan-Savaş Planı” olarak geçmekte.
Burada aslında ben de bir excel-drive dökümanı görünce önceki sekizgenler ve analizlerine göre oldukça şaşırmıştım. Oyuncu kısmının analizi sonrası Rewards-Ödüller, Level-Seviyeler, Missions-Görevler, Boosters-İticiler, Collection Sets-Koleksiyon, Badges-Rozetler gibi her birinde ayri bir sekme olan bir döküman. Bu dökümanda ödüller mesela 10 üzerinden oyuncu için değeri-şirket için değer verilmesi, maliyet ve stok analizleri, seviyelerde oyunun akışına göre fibonacci oranında zorlaşması kolay başlayıp zorlaşması, boosterların geride kalanlara ek görev şeklinde eklenmesi gibi çok değerli ve detaylu öneriler var.
Örnek döküman ve detaylı makale : https://yukaichou.com/gamification-study/the-strategy-dashboard-for-gamification-design
5.Seviye Octalysis : Bilinmeze Ulaşım.
Evet şakası bir yana gerçekten 5 seviye var mı emin değilim. 5.Seviye sanırım ve hissiyatım “4.seviye geçen” ve Octalysis Group ile çalışmaya danışman olarak başlayan kişilerin alındığı özel bir seviye. Yu-kai size ne olduğunu ve kimler olduğunu söyleyebilirim zaten 3-5 kişi ancak sizi öldürmem gerek” gibi bir şakayla ifade etmişti bu adımı. Oyunlaştırma açısından ciddiye alınacak bir adım değil sanırım bu modele ve şirkete katkı verebilme aşaması diye düşünebiliriz.
Octalysis modelinin bu 5 adımından ismini alan sertifikalarına gelince Level1 sertifikayı klasik yüz yüze ve online eğitimlerine katılanlara veriliyor. Yu-kai, Level 2’den itibaren ücretli proje teslimi istemekte bu makalade bir çok sertifikalı projeden görsel paylaştım. En son 2025 yılında Level 2 sahibi sadece 40 kişi vardı, Level 1 ise 100’lerdeydi. Türkiye’den sadece ben pandemi döneminde aldığım online 3 günlük bir atölyeyle listede var gözüküyorum.
Dünyanın en güçlü oyunlaştırma modeli olan Octalsis’in 5 seviyesi ve sertifikası bu şekilde.Ben de kendi oyunlaştırma modelim TOY Gamification Decards geliştirirken sadece 2 seviyesini almıştım siz de komple almak yerine ihtiyacınız olan kısımları alıp faydalanmaktan çekinmeyin.
Ercan Altuğ Yılmaz – Gamfed Türkiye
Referanslar :
Yu-kai Chou Sertifika anlattığı makalesi:
Örnek bir sertifika için proje : https://www.slideshare.net/slideshow/octalysis-level-2-certificate-sergio-ligato-sdgs-in-action/234766845#14
Yorum gönder